Terrarium

Niezależnie czy hodujemy straszyki, motyle, modliszki lub karmówke dla nich, elementem hodowli który w 80% wpływa na jej sukces jest odpowiednie terrarium i warunki w nim panujące.


Budowa

Tak naprawdę za terrarium może posłużyć nam każdy pojemnik zapewniający odpowiednią ilość przestrzeni, wentylację oraz sprzyjający mikroklimat. Wiele straszyków da się trzymać w dużych słoikach, zaś modliszki typu boxer mogą całe życie przesiedzieć w pojemniku na mocz (ze zrobioną wentylacją). Oczywiście te rozwiązania nie sprawdzą się dla bardziej wymagających gatunków. Niektóre owady dorastają do 30cm, a więc słoik to zdecydowanie za mało. Mogą też wymagać oświetlenia, nawiewu czy odpowiedniego podłoża. Informacje co do wymagań można znaleźć w opisach poszczególnych gatunków.

Generalnie w hodowli owadów nadziemnych stosuje się pionowe terraria. Te zaś które żyją w substracie, bądź odżywiają się nim,  wymagają terrarium o dużej powierzchni dna.


Wentylacja

Spełnia ona kilka ważnych funkcji. Po pierwsze owady jak każde żywe stworzenia potrzebują tlenu do przeżycia. Po drugie dobra wentylacja będzie zapobiegać pojawianiu się pleśni. Po trzecie czym większa wentylacja tym niższa wilgotność w terrarium. Na kartach w opisach gatunków używamy kilku kategorii na określenie preferencji danego stworzenia:

  • słaba: podziurawiona nakrętka od słoika i każde wysokie terrarium z wentylacją zrobioną jedynie od góry. Praktycznie brak tu wymiany powietrza przez co tylko najbardziej odporne owady (patyczak rogaty) mogą w takim przebywać.
  • podstawowa: terrarium powinno posiadać otwory/kratki wentylacyjne na dole jednej ze ścian i na górze przeciwległej.
  • dobra: jedna pionowa ściana terrarium jest przewiewna np. faunabox postawiony pionowo. Jest to proponowana wentylacja dla większości gatunków, pozwala zachować dobrą równowagę między utrzymaniem wilgotności, a zapobieganiu pleśni.
  • bardzo dobra: dwie ściany terrarium są przewiewne. Stosowana dla bardziej wymagających gatunków.
  • przewiewne: woliera, trzy do wszystkich ścian terrarium są przewiewne. Stosowana często dla gatunków jak liściec olbrzymi czy wielu motyli. Często wymaga również użycia wentylatora, aby stworzyć lekki wiatr w terrarium.

Mikroklimat

Temperatura

Owady nie są wstanie regulować temperatury ciała tak jak ssaki. Ich jedynym sposobem ogrzania się jest pobieranie ciepła z otoczenia. Do prawidłowego rozwoju należy zapewnić im odpowiednią temperaturę w terrarium.

Metody ogrzewania

  • Ciepłe pomieszczenie – Najprostsze jest ustawienie terrarium w ciepłym pokoju. Nie zapewni to wystarczającej temperatury dla niektórych tropikalnych gatunków, ale dla większości będzie wystarczające.
  • Mata grzewcza, kabel grzewczy – Siłę grzania określa ilość wat w podanym modelu. Nie posiadają regulacji temperatury, albo grzeją albo nie. Najprościej jest je położyć pod terrarium, w przypadku modelu o dużej mocy ważne jest by odgrodzić go od bezpośredniego dotyku z pojemnikiem.
  • Żarówki grzewcze – Stosowane zwłaszcza u gatunków które potrzebują dużo światła. Emitują one duża ilość ciepła w sposób przypominający ten w naturze. Tak samo jak w wypadku mat i kabli, można dopasować moc żarówki do potrzeb. Istnieje takie które wytwarzają potrzebne dla niektórych owadów światło UVB.
  • Ceramiczny emiter ciepła – Działa podobnie jak żarówka, z tym że nie emituje światła.

Kontrolowanie temperatury

  • Termometr – jest podstawowym narzędziem do kontroli warunków w naszym terrarium. Łatwo można kupić terrarystyczne termo-higrometry (mierzą również wilgotność).
  • Termostat – niezbędny kiedy sztucznie dogrzewamy terrarium. Mierzy i stabilizuje temperaturę w miejscu w którym umieścimy jego czujnik. Najpopularniejszym jest termoregulator rt-2.
  • Programator czasowy – Służy do włączania i wyłączania prądu w ramach ustalonego programu. Można nim kontrolować prace emiterów ciepła.

Wahania temperatury

Zwierzęta najlepiej się czują w warunkach które odpowiadają ich naturalnemu środowisku. Oznacza to lekki wzrost temperatury za dnia i spadek w nocy. Wyjątkami są owady pochodzące z gór i pustyń w których dobowa zmiana temperatury może sięgać nawet 20 stopni!

Wpływ temperatury na wzrost

Organizmy owadów reagują na temperaturę przyspieszonym metabolizmem. Owad przebywający w ciepłym środowisku będzie więcej jadł, częściej przechodził linienia, szybciej dorośnie, złoży więcej jaj ale i szybciej umrze. Wielu terrarystów wykorzystuje ten fakt trzymając samce niektórych gatunków (które dorastają szybciej i żyją krócej) w niższych temperaturach od samic, dopuszczając je do siebie tylko na okres zbliżeń.

Przegrzanie

Należy uważać w jakim miejscu ustawimy terrarium. Pozostawione zbyt blisko grzejnika, lub na pełnym słońcu może szybko osiągnąć temperature znacznie wyższą niż zalecana dla naszego owada.


Wilgotność

Wilgotność jest zawartością pary wodnej w powietrzu. Każdy owad potrzebuje odpowiedni jej poziom do przeżycia.

Mierzenie wilgotności powietrza

Wilgotność można mierzyć za pomocą higrometru. Jest to małe urządzenie które wyświetla wilgotność powietrza w skali od 0% (suche) do 100% (bardzo wilgotne).

Zwiększanie wilgotności

  • Regularne zraszanie terrarium lub wylewanie wody na podłoże – ważne jest by była to woda bez zawartości chloru, najlepiej odstana.
  • Pojemnik z wodą w terrarium – zwłaszcza użyteczne w przypadku podgrzewanych terrariów, woda będzie wtedy szybciej parować, zwiększają wilgotność. Taki pojemnik należy zabezpieczyć przed utopieniem się w nim mniejszych owadów.
  • Wilgotne podłoże – kilka warstw ręczników papierowych będzie utrzymywać wilgotność przez wiele dni, podobnie np. włókno kokosowe. Trzeba jednak mieć na uwadze, że odchody owadów na takim podłożu będą szybko pleśnieć.
  • Redukcja wentylacji – można przykryć cześć wentylacji, dzięki czemu wilgoć z terrarium nie będzie tak szybko uciekać na zewnątrz.

Zmniejszanie wilgotności

  • Zwiększenie wentylacji – ułatwia wymianę powietrza z pomieszczeniem, w którym przeważnie jest suszej niż w terrarium.
  • Zwiększanie temperatury – większa temperatura w połączeniu z dobrą wentylacją znacznie przyspiesza wysuszanie terrarium i pozwala na osiągnięcie niższej wilgotności niż w pomieszczeniu.

Podłoże

To co znajdzie się na dnie terrarium zależy przede wszystkim od tego co w nim chcemy hodować. Larwy chrząszczy czy wije wymagają dużych ilości, odpowiednio dobranego substratu. Z kolei dla modliszek i większości straszyków jest to obojętne. Wręcz wskazany jest brak podłoża/ręczniki papierowe dla gatunków które tego nie wymagają, ponieważ pozwala to łatwiej zachować czystość w terrarium.


Oświetlenie

Większość owadów powinna mieć jako minimum zachowany tryb dnia i nocy (ale nie wszystkie, karaczany najlepiej radzą sobie w pełnej ciemności). Inne będą wymagać doświetlania, a nawet lamp UVB. Oświetlenie jest kwestią bardzo indywidualną i powinno  się je dostosować do lokatora terrarium.


Problemy

Pleśń

Pleśń jest ogromnym zagrożeniem nie tylko dla owadów ale także dla ludzi. Zarodniki pleśni milionami unoszą się w powietrzu. W dużych ilościach wywołują zespół chorego budynku, a nawet zwiększają ryzyko raka. Czynniki zwiększające szanse na pojawienie się pleśni to:

  • Wysoka wilgotność w terrarium
  • Wysoka temperatura
  • Słaba wentylacja
  • Rzadkie sprzątanie
  • Pleśniejące podłoże jak włókno kokosowe

Często jednak nie jesteśmy w stanie ograniczyć wszystkich z nich. Kiedy pleśń się pojawi to należy wymienić całą zawartość terrarium, a je same odkazić. Dobre jest też wywietrzenie pomieszczenia ponieważ zarodniki bardzo łatwo przenoszą się w powietrzu.


Niechciani goście

Roztocza, skoczogonki, ziemiórki, wszystko to co nie powinno, a jednak żyje w naszym terrarium. Czasami pełnią funkcję śmieciojadów, innym razem poważnie zagrażają naszym podopiecznym. Na większość pomaga wymiana i wyczyszczenie całego terrarium. Roztocza jednak jak pleśń, są wszędzie. Jeżeli w naszym terrarium panuje wysoka temperatura i wilgoć to powinniśmy zadać sobie pytanie nie czy, a kiedy będziemy mieli z nimi problem. Najlepiej jest zapobiegać, przede wszystkim nie pozostawiając resztek pokarmu na dnie terrarium.

Niekiedy jednak nie jesteśmy w stanie zapobiec rozwojowi roztoczy, ma to najczęściej miejsce w hodowlach karmówek jak muszki drosophila. Jedyne co mozemy wtedy zrobić to założyć nową hodowle kiedy stara jest już mocno porażona.

Najgorszy rodzaj roztoczy – drapieżne, można łatwo rozpoznać. Znajdujemy je wtedy najczęściej przyczepione do owada. Należy wtedy zastosować dostępne w niektórych sklepach terrarystycznych drapieżne roztocza H.miles. Mając na uwadze że mogą one atakować również bardzo małe owady (np. czerwie muszek owocowych).